Reportaż w centrum uwagi. Katastrofa Heweliusza i „Ołowiane dzieci” na festiwalu iKROPKA w Świdnicy

Katastrofa promu „Jan Heweliusz”, w której zginęło 55 osób, oraz epidemia ołowicy wśród dzieci z katowickich Szopienic – te dwie historie, które niedawno na nowo poruszyły widzów za sprawą głośnych seriali, będą głównymi bohaterami II Świdnickiego Festiwalu Literackiego iKROPKA. W dniach 26–27 sierpnia na skwerze z dzikami w Świdnicy spotkają się autorzy książek reporterskich, czytelnicy oraz wszyscy, którzy chcą zrozumieć, jak powstają opowieści o prawdziwych wydarzeniach. Organizatorzy postawili w tym roku na reportaż – gatunek, który łączy literaturę z dziennikarstwem i potrafi wstrząsnąć sumieniami.

Heweliusz: tragedia, która nie daje o sobie zapomnieć

14 stycznia 1993 roku prom „Jan Heweliusz” zatonął podczas rejsu ze Świnoujścia do Ystad. Na pokładzie znajdowało się ponad sześćdziesiąt osób, a z katastrofy ocalało zaledwie dziewięciu członków załogi. Okoliczności tragedii do dziś budzą pytania, a historia wróciła do publicznej świadomości za sprawą popularnego miniserialu w reżyserii Jana Holoubka, dostępnego na platformie Netflix.

Do wydarzeń na Bałtyku w swojej książce „Heweliusz. Tajemnica katastrofy na Bałtyku” wraca Adam Zadworny, reporter związany z „Gazetą Wyborczą”. Autor dotarł do archiwalnych dokumentów, relacji świadków i rozmów z osobami, które przeżyły tę tragedię. Jego praca analityczna i reporterska została doceniona – książka otrzymała Kryształową Kartę Polskiego Reportażu za najlepszą książkę 2024 roku, Nagrodę Literacką „Jantar” oraz nagrodę Grand Press w kategorii Książka Reporterska Roku.

Przed nami spotkania z autorami, rozmowy o kulisach pracy reporterów oraz warsztaty dla dzieci i młodzieży. Przyjrzymy się także temu, jak zmieniają się sposoby opowiadania o literaturze, i pokażemy, że dobre historie potrafią wybrzmiewać na wiele sposobów.

Organizator festiwalu, Miejska Biblioteka Publiczna w Świdnicy

Spotkanie z Adamem Zadwornym odbędzie się w środę, 26 sierpnia, o godz. 17.00 na skwerze z dzikami. Rozmowę poprowadzi Aleksandra Rakoca. To okazja, by poznać kulisy pracy reportera, który od ponad trzydziestu lat dokumentuje historie zwykłych ludzi uwikłanych w wielkie wydarzenia.

„Ołowiane dzieci”: zapomniana epidemia, która wraca

Połowa lat 70. XX wieku, Górny Śląsk. Lekarka Jolanta Wadowska-Król zaczyna badać przypadki zachorowań wśród dzieci mieszkających w katowickich Szopienicach. Szybko okazuje się, że problemy zdrowotne najmłodszych mają związek z zatruciem ołowiem, spowodowanym działalnością pobliskiej huty. Ta historia przez lata była przemilczana, a teraz wraca w reportażu Michała Jędryki „Ołowiane dzieci. Zapomniana epidemia”.

Autor, pochodzący z Siemianowic Śląskich, zna te wydarzenia z własnego dzieciństwa. W książce opowiada o losach dzieci, ich rodzinach oraz o lekarce, która walczyła o ujawnienie problemu. Na podstawie reportażu powstał również głośny serial w reżyserii Macieja Pieprzycy, którego premiera odbyła się pod koniec 2025 roku na platformie Netflix.

Podczas festiwalu Michał Jędryka opowie o kulisach powstawania książki. Spotkanie odbędzie się w środę, 26 sierpnia, o godz. 18.30, a rozmowę poprowadzi Anna Podbielska. Uczestnicy będą mogli również obejrzeć wystawę zdjęć z serialu „Ołowiane dzieci”, która będzie towarzyszyć wydarzeniu.

Mariusz Szczygieł: fakty, które tańczą

Festiwal iKROPKA to nie tylko spotkania z autorami książek o wielkich tragediach. W programie znalazło się również wydarzenie poświęcone samemu gatunkowi reportażu. Mariusz Szczygieł, jeden z najwybitniejszych polskich reporterów, opowie o swojej książce „Fakty muszą zatańczyć” – eseju napisanym z miłości do reportażu.

Szczygieł, laureat Europejskiej Nagrody Książkowej za „Gottland” oraz podwójnej Nagrody Literackiej Nike 2019 za książkę „Nie ma”, odpowie na pytania o to, czy reportaż może być w pełni wiarygodną formą opowiadania o rzeczywistości. Spotkanie odbędzie się w czwartek, 27 sierpnia, o godz. 18.30, a poprowadzi je Aleksandra Kulak.

Warsztaty dla młodych: komiks reporterski

Festiwal to także propozycje dla najmłodszych. W środę, 26 sierpnia o godz. 10.00, na skwerze z dzikami odbędą się warsztaty komiksu reporterskiego „Opowiedz to obrazem”, przeznaczone dla dzieci i młodzieży od 7. roku życia. Zajęcia poprowadzi Joanna Zagner-Kołat, ilustratorka książek i komiksów, absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi.

Uczestnicy warsztatów poznają zagadnienia związane z tworzeniem ilustracji i komiksu, które – jak podkreślają organizatorzy – dają szansę, aby inaczej ująć otaczającą rzeczywistość oraz nasze sposoby porozumiewania się. Liczba miejsc jest ograniczona, a zapisy przyjmowane są od 3 sierpnia pod numerem telefonu 74 640 09 42 lub osobiście w Wypożyczalni dla Dzieci i Młodzieży.

Dlaczego warto przyjść na festiwal?

II Świdnicki Festiwal Literacki iKROPKA to wydarzenie, które pokazuje, że literatura nie jest zamknięta w bibliotecznych półkach. Reportaż, jako gatunek, pozwala spojrzeć na historię z ludzkiej perspektywy, a spotkania z autorami dają możliwość zrozumienia, jak powstają książki, które poruszają miliony. Dla mieszkańców Świdnicy to także okazja, by w przestrzeni miejskiej – na skwerze z dzikami – uczestniczyć w kulturalnym wydarzeniu o ogólnopolskim zasięgu.

Organizatorem festiwalu jest Miejska Biblioteka Publiczna w Świdnicy, która w ubiegłym roku zaprosiła mieszkańców na pierwszą edycję poświęconą kryminałowi. W tym roku organizatorzy stawiają na reportaż, ale nie zapominają o różnorodności – w programie znalazły się zarówno spotkania autorskie, jak i warsztaty dla dzieci. To dowód na to, że dobre historie potrafią wybrzmiewać na wiele sposobów.

Informacje przekazała Miejska Biblioteka Publiczna w Świdnicy.